W ilościach występujących w suplementach i lekach stearynian magnezu nie jest toksyczny, nie „obkleja” jelit ani nie blokuje wchłaniania składników odżywczych. Rozkłada się w przewodzie pokarmowym do jonów magnezu i zwykłych kwasów tłuszczowych, które są wchłaniane lub metabolizowane tak jak tłuszcz z diety.
1. Czym właściwie jest stearynian magnezu?
To sól magnezu i kwasu stearynowego – tłuszczu nasyconego występującego naturalnie m.in. w mięsie i kakao. W farmacji działa jako środek poślizgowy: zapobiega przyklejaniu się proszku do maszyn, ułatwia formowanie tabletek i kapsułek.
2. Oceny urzędów ds. bezpieczeństwa
-
EFSA po ponownej ocenie (2018) uznała stearynian magnezu (E 470b) za „bezpieczny w deklarowanych zastosowaniach” i nie wyznaczyła sztywnej dawki dopuszczalnej (ADI).
-
FDA w USA klasyfikuje go jako GRAS – „powszechnie uznany za bezpieczny”.
3. Margines bezpieczeństwa i toksykologia
Badania na zwierzętach wskazują poziom NOAEL ≈ 2 500 mg/kg mc./dobę (czyli ~150 g dziennie dla osoby 60 kg). Typowa kapsułka zawiera 1-10 mg, a z diety dostarczamy naturalnie kilka gramów kwasu stearynowego dziennie. Badania genotoksyczności (Toxicology Reports 2017) nie wykazały ryzyka mutagennego.
4. Mit o „odkładaniu się” w jelitach
Technologiczna nazwa „mydło stearynowe” prowokuje wyobrażenie warstwy mydła w jelitach, ale w realiach:
-
Stearynian dysocjuje i emulguje się pod wpływem żółci.
-
Kwas stearynowy jest trawiony; ok. 90-95 % ulega wchłonięciu, reszta trafia do stolca jak inne tłuszcze.
-
Magnez wchłania się głównie w jelicie cienkim (transport aktywny i dyfuzja).
Nie stwierdzono tworzenia „biofilmu” ani pogorszenia ogólnego wchłaniania witamin czy minerałów.
5. Czy spowalnia wchłanianie substancji czynnych?
Stearynian jest hydrofobowy, dlatego bardzo wysokie stężenia (>1 % masy tabletki) mogą spowolnić jej rozpad i rozpuszczanie. Przykład: tabletki ranitydyny z 1,1 % MgSt rozpuszczały się wolniej niż te z 0,77 %, ale różnica nie miała znaczenia klinicznego. Receptury leków i suplementów są dziś projektowane tak, by mieścić się w granicach norm farmakopealnych.
6. Skutki uboczne przy skrajnie dużych dawkach
W 3-miesięcznym badaniu na szczurach, którym podawano dietę z 10-20 % stearynianu magnezu, obserwowano kamicę nerkową i spadek przyrostu masy. To dawki niewyobrażalne w zastosowaniach ludzkich. U ludzi pojedyncze raporty wspominają o luźnym stolcu przy jednorazowych, kilkugramowych ilościach (efekt soli magnezowych).
Wnioski praktyczne
-
W normalnych dawkach technologicznych stearynian magnezu jest bezpieczny.
-
Nie ma dowodów, by „zapychał” jelita czy utrudniał wchłanianie składników odżywczych.
-
Jeśli zależy Ci na produktach bez jakichkolwiek dodatków, możesz wybierać kapsułki oznaczone „bez substancji technologicznych”, ale zdrowotnie nie jest to konieczne.
Źródła
-
Re-evaluation of sodium, potassium, calcium and magnesium salts of fatty acids (E 470a, E 470b). EFSA Journal 2018. European Food Safety Authority
-
FDA GRAS Substances (SCOGS) Database: Magnesium stearate (CAS 557-04-0). hfpappexternal.fda.gov
-
Hobbs C.A. et al. 2017. Magnesium stearate, a widely-used food additive, exhibits a lack of in vitro and in vivo genotoxic potential. Toxicology Reports 4, 554-559. PubMed
-
Uzunović A., Vranić E. 2007. Effect of magnesium stearate concentration on dissolution properties of ranitidine hydrochloride coated tablets. Bosnian Journal of Basic Medical Sciences 7(3), 279-283. PMC
-
Søndergaard D. et al. 1980. Magnesium stearate given perorally to rats – a short-term study. Toxicology 17(1), 51-55. PubMed
-
Kris-Etherton P.M. et al. 2005. Dietary stearic acid and risk of cardiovascular disease: intake, sources, digestion and absorption. Lipids 40, 1193-1200. link.springer.com